تخریب طبیعت دنا از هر سو ادامه دارد

دنا یکی از زیباترین مناطق کوهستانی ایران است.پوشش گیاهی، تنوع‌زیستی و نیزقابلیت‌های بالای گردشگری و تأثیر انکار‌ناپذیر آن در معیشت مردم بومی و شهروندان 4 استان مجاور آن، اهمیت این منطقه کوهستانی را دو چندان کرده است.

با این همه این طبیعت بکر طی چند سال اخیر دستخوش تخریب و تعرض قرار گرفته است؛ به‌ویژه عبور خط لوله گاز که در سال گذشته به قلع‌وقمع 14هزار اصله بلوط کهنسال انجامید، سبب نگرانی دوستداران طبیعت شد.

بهمن ایزدی، فعال محیط‌زیست و رئیس تشکل زیست‌محیطی کانون سبز فارس که پیش از این هم، گزارش‌هایی از وی درباره دنا در همشهری منتشر شد 15سال است که مشغول تحقیق درباره دناست. حاصل این تحقیق کتابی است که تدوین آن رو به اتمام است. گرچه ایزدی می‌گوید به‌دلیل تخریب‌های دنا دل و دماغی برای به اتمام رساندن کتاب ندارد، در عین حال با توجه به اینکه وی پس از قطع بلوط‌ها چندین بار از منطقه بازدید کرده و همچنان به رصد اوضاع دنا مشغول است از وی خواستیم تا گزارشی درباره وضعیت دنا به رشته تحریر درآورد که از نظرتان می‌گذرد.

از حدود 4سال پیش منطقه استحفاظی دنا دستخوش نابسامانی‌های زیست‌محیطی شد که چنانچه وضعیت موجود برای حفظ اکوسیستم دنا و حفاظت از ارزش‌های طبیعی و ملی دنا تغییر نکند، پوشش گیاهی، جنگل و مراتع، تنوع‌زیستی، خاک و یخچال‌های دنا در معرض نابودی کامل قرار می‌گیرند.

وقتی براساس مصوبه شماره 126 مورخ 7/12/1369 شورای‌عالی حفاظت محیط‌زیست اعلام شد که 93هزار و660هکتار از منطقه مرتفع دنا درحد فاصل گردنه بیژن در جنوب شرق، روستای خرسان در غرب، رودخانه بشار در جنوب غرب و رودخانه ماربر در شمال شرق ازجمله مناطق استحفاظی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار می‌گیرد، برای دوستداران طبیعت، کارشناسان اکوسیستم کوهستانی کشور، متخصصان و دانشگاهیان و همچنین جامعه کوهنوردی کشور، خبری نشاط‌برانگیز بود.

با وجود مرتفع بودن دنا و گستردگی آن در حد فاصل 4استان همجوار و کمبود پرسنل حفاظتی و عدم‌تناسب تجهیزات امور حفاظت متناسب با منطقه دنا، در دهه اول برنامه استحفاظی دنا، مدیریت حفاظت از این منطقه کارنامه درخشانی از خود به‌جای گذاشت.

به گل نشستن گیاهانی که بر اثر چرای دائم احشام دامداران، هرگز به زمان بذردهی نمی‌رسیدند، وفور گله‌های کل و بز در ارتفاعات، ایجاد آرامش در زیستگاه‌ها و مناطق امن به‌ویژه برای پرندگان ارتفاع زی دنا نظیر کبک دری و هما، تثبیت بیشتر یخچال‌ها در حوزه‌های آبخیز دنا و کاهش تخریب جنگل در مناطق جنوب‌غرب رشته کوه دنا از جمله دستاوردهای حفاظت از منطقه دنا بود. موفقیت‌های حاصل‌شده در امر حفاظت از منطقه دنا، نیز قابلیت‌های بالقوه طبیعی در رشته کوه شرقی دنا و همچنین ابراز علاقه و درخواست دوستداران محیط‌زیست موجب شد که سازمان حفاظت محیط‌زیست مجددا براساس مصوبه شماره 208 در مورخ 25/7/1380 منطقه مرتفع دنا شرقی به مساحت 28هزار و 202هکتار را نیز به حوزه استحفاظی دنا بیفزاید.

سیر قهقرا

متأسفانه از حدود 4سال پیش روند برنامه‌های حفاظتی دنا به‌دلیل سوءمدیریت دچار عقب‌ماندگی‌هایی شده که نه‌تنها دستاوردهای ارزشمند امر حفاظت از منطقه را دستخوش نابودی کرده است بلکه تعرضات عدیده سوداگران به عرصه‌ها و تنوع زیستی دنا، این منطقه استحفاظی را با تهدیدات جدی زیست‌محیطی مواجه ساخته است تا آنجا که گسترش تعرضات موجود و ادامه این روند مخرب، می‌تواند در آینده نزدیک منطقه دنا را به کانون بحران‌های زیست‌محیطی در جنوب غرب کشور تبدیل کند.

بزرگ ترین خطری که دنا را تهدید میکند

قلع و قمع ١۴ هزار اصله درخت بلوط کهنسال در سال ٨٨ و همچنین قطع بیش از ٢هزار درخت تنومند در بهار سال ٨٩ و از بین رفتن زیستگاه سنجاب های ناحیه زاگرس مرکزیتوسط مجریان پروژه انتقال خطوط گاز عسلویه به مناطق شمال و شمال غرب کشور و در شرف نابودی قرار گرفتن حدود ٣٠هزار اصله درخت بلوط کهنسال دیگر در ادامه همان مسیر تخریب شده،بزرگ ترین خطری است که هم اکنون دنا را تهدید میکند.

نگاهی گذرا به وضعیت حفاظتی دنا و بررسی وضع موجود این منطقه، ضرورت خروج دنا از وضعیت اسفناک موجود را خاطر نشان می‌سازد. در اینجا قصد ندارم که به شرح جزئیات مشکلات زیست‌محیطی دنا بپردازم اما به اختصار تعدادی از مشکلات و معضلات زیست‌محیطی موجود تشریح می‌شود؛ مواردی که مقابله با آن، هوشیاری متولیان مربوطه و ایستادگی در برابر متجاوزان و حمایت از منابع و تنوع زیستی دنا را بیش از پیش می‌طلبد.

1- ورود دامداران 15خانوار عشایر تیره مُرُل از طایفه فارسیمدان به ارتفاعات و مراتع بخش رشته غربی کوه دنا و استقرار آنان با چرای 5هزار رأس گوسفند در کوهستان‌های تنگ رودقُر، تنگ اتابکی، تنگ لای نخود، ارتفاعات شهلی‌آباد، ارتفاعات تاوه لعنتی و همچنین چرای دام در مناطق امن تنگ‌های خرسان کوچک و بزرگ، ارتفاعات آب اِسپید و چشمه‌های گل پر و حوض دال.

ورود این دامداران به مناطق مذکور از بهار سال 1386 شروع شد و هر روز به دامنه تخریب و چرای آنان اضافه می‌شود. بی‌تفاوتی و عدم‌جدیت سازمان حفاظت محیط‌زیست در جلوگیری بخردانه از هجوم این دامداران، موجب شد تا به ﺗﺄسی از ورود دامداران تیره مُرُل، چند تیره دیگر از طایفه فارسیمدان مانند تیره‌های دُغانلو و کرانلو و چند خانوار دیگر از تیره مُرُل با دام‌هایشان وارد مناطق مرتفع دنا مرکزی نظیر ارتفاعات گردنه بیژن، تل ماشکی، چشمه آب پاییزه، برد سفید و ارتفاعات پیچاپیچ کل و میش روی منطقه امن و گسترده دشت آسمانی شوند و پوشش گیاهی این مناطق را که به بانک ژنتیک گیاهی دنا معروف است، از بین ببرند.

مناطقی که مورد تعرض دامداران قرار گرفته از جمله زیستگاه وحوش دنا و بهترین رویشگاه‌های گیاهی منطقه است و شمار زیادی از هزار و 201گونه گیاه موجود در کوهستان‌های استان کهگیلویه‌وبویراحمد در این نقاط روییده‌اند. با وجود این، به‌دلیل عدم‌ممانعت از ورود احشام به منطقه استحفاظی دنا، دامداران مذکور از بهار امسال با دام‌های بیشتر، هجوم گسترده‌ای را به مراتع این مناطق آغاز کرده‌اند.

این درحالی است که چنانچه سازمان حفاظت محیط‌زیست به وعده‌های مالی و حقوقی دودهه خویش عمل می‌کرد و حداکثر براساس مصوبه مورخ 29/2/85 شورای تأمین شهرستان سمیرم که در جلسه فرمانداری شهرستان سمیرم با حضور مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه و بویراحمد برگزار شد عینیت می‌بخشید و براساس مفاد آن مصوبه، اداره کل محیط‌زیست استان تا تاریخ 30/1/86 مبلغ 6078435000 ریال حق علفچر دامداران شهلی آباد و عطا بیگ را می‌پرداخت هم‌اکنون مناطق مذکور که طی 20 سال گذشته میلیاردها تومان صرف حفاظت و نگهداری پوشش گیاهی و تنوع زیستی آنها شده بود، یکباره از بین نمی‌رفتند.

2- براساس کم توجهی به برنامه‌های حفاظتی دنا توسط متولی محلی ( اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه‌وبویراحمد) شاهد هجوم شکارچیان بومی و غیربومی به ارتفاعات و مناطق امن منطقه استحفاظی دنا هستیم. کمتر روزی است که از کوهستان‌های این منطقه استحفاظی، صدای شلیک گلوله‌های سلاخان وحوش شنیده نشود و موجب بی‌امنی زیستگاه‌های کل و بز و پرندگان کمیاب نظیر کبک دری نشود. در این خصوص اگر نگاهی گذرا به آمار سرشماری وحوش منطقه استحفاظی دنا به‌ویژه گونه جانوری غالب آن‌که کل و بز است و آمار آن توسط سازمان متولی کسب شده بیندازیم، متوجه می‌شویم که مدیریت حفاظتی این منطقه مهم، تا‌کنون چگونه بوده است (لازم به ذکر است که براساس واقعیات موجود، آمار کمتری نسبت به سرشماری اخذ شده وجود دارد).

سال 1385، 2هزار و 736 رﺃس کل و بز، سال 1386، 2هزار و 654 رﺃس کل و بز، سال 1387، 2هزار و 924 رﺃس کل و بز، سال 1388، 2هزار و 417 رﺃس کل و بز.

3- بر اثر عدم‌کنترل صحیح محدوده‌های منطقه استحفاظی دنا و در پی ناامنی‌ای که بر اثر تعرضات گوناگون به این منطقه به‌وجود آمده، ده‌ها هکتار از اراضی کوهپایه‌ای دنا توسط سودجویان فرصت طلب تصاحب و تغییر کاربری داده شده است و هم‌اکنون روند مخرب تصاحب اراضی دنا ادامه دارد.

4- در حالی که برخی از پاسگاه‌های محیط‌بانی منطقه استحفاظی دنا مانند پاسگاه روستای نورآباد تا اواخر سال گذشته، بلا استفاده و بدون پرسنل حفاظتی مانده است، به چه دلیلی مدیریت اداره حفاظت زیست استان کهگیلویه و بویراحمد مبادرت به احداث ساختمان‌های متعدد و مهمانسرا و تأسیسات رفاهی و اجرای جاده‌کشی در مناطق غیرضروری کرده است؟

همانطور که قبلا گفته شد بر اثر هجوم دامداران از سال 86، منطقه رودقر و ارتفاعات شهلی‌آباد و آب اسپید و... مورد تعرض و تخریب قرار گرفته‌اند و دامداران برای دستیابی به این مناطق باید از راه مالرو باریک و سخت تنگ رودقُر عبور کنند تا در محل‌های مذکور استقرار یابند. چرا با وجود تهدید مذکور، مدیریت حفاظت محیط‌زیست استان در سال گذشته مبادرت به اجرای جاده ماشین رو به طول چندین کیلومتر به درون تنگ رودقر و تا ارتفاعات شهلی‌آباد کرد تا تسهیلات تردد برای متجاوزین به عرصه‌های دنا فراهم شود و دامداران مذکور، چادرهای ییلاقی و امکانات مورد نیاز را با خودرو و به‌راحتی به این منطقه مهم حمل کنند؟ دلیل جاده‌کشی در تنگ دی هاشم چیست؟ برای احداث جاده چند کیلومتری از روستای کره تا منطقه امن نومون که زیستگاه وحوش جبهه جنوب غرب است چه توجیه منطقی‌ای وجود دارد؟

احداث تأسیسات و جاده‌های مذکور تسهیلات بیشتری برای تردد شکارچیان غیرمجاز و حضور متجاوزان به منابع و عرصه‌های دنا و هجوم دامداران به رویشگاه‌های ارزشمند دنا را فراهم ساخته و زیستگاه امن تنوع زیستی دنا را به مخاطره افکنده است.
آنچه در بالا ذکر شد بخشی از مشکلات زیست‌محیطی منطقه دنا است؛ براین اساس، انتظار می‌رود در طریق حفاظت از اکوسیستم کوهستانی منطقه دنا، متولیان امر با مشارکت مردم و با سازوکار ویژه و متناسب با استعدادهای ملی و طبیعی زاگرس مرکزی تلاش کرده و درخصوص رفع بحران‌های زیست‌محیطی موجود در دنا همت گمارند.

                                                                                               بهمن ایزدی

 منبع: همشهری آنلاین

اکتشاف غار منحصر به فردی با بلورهای زیبای ژیپس (Gypes) در استان فارس

15 مرداد 1389

روزنامه همشهری:با آغاز دوباره عملیات اجرایی انتقال لوله گاز در منطقه جنگلی دنااحتمال قطع حداقل 30 هزار بلوط کهنسال قوت گرفت.این درحالی است که سال گذشته عملیات اجرایی لوله گاز در این منطقه باعث قلع وقمع 14 هزار بلوط کهنسال طی 2 روز شد. در پی آن، پیگیری‌های رسانه‌ای و واکنش برخی مسئولان منابع طبیعی و محیط‌زیست به این فاجعه، سبب شد تا دادستان کل کشور دستور پیگیری موضوع را صادر کند.

اما با وجود این پیشینه و با آنکه انتظار می‌رفت فاجعه به نابودی همان 14 هزار بلوط منتهی شود شواهد حاکی از آن است که اراده‌ای مصمم به اجرای عملیات اجرایی در همان مسیر سال قبل است؛ به‌طوری که طی روزهای اخیر2 هزار اصله درخت بلوط کهنسال برای آماده‌سازی‌ این مسیر قلع و قمع شده است.

بهمن ایزدی، رئیس هیأت‌مدیره کانون سبز فارس، در گفت‌وگو با همشهری بااعلام این خبر افزود: مجری پروژه انتقال لوله گاز، عملیات اجرایی را در 6 کیلومتر از جنگل‌های انبوهی که سال قبل براثر عملیات اجرایی همین مجری ویران شده بود،  ازسر گرفته است.

به گفته وی، بخشی از منطقه‌ای که اکنون عملیات اجرایی در آن آغاز شده در حد فاصل رودخانه خرسان و روستای سینه نمک تا جنگل‌های انبوه و کهنسال دشت تلخ آب( منتهی الیه شمال‌غرب مسیر لوله‌گذاری جدید) واقع شده و بخشی از آن، از ایستگاه تقویت گاز تنگ رواق تا جنگل‌های شمال شرق روستای بنستان به طرف گردنه میمند (منتهی‌الیه جنوب شرق مسیر لوله‌گذاری جدید) را دربرمی‌گیرد.

 این منطقه از بکرترین و متراکم‌ترین رویشگاه‌های جنگلی زاگرس محسوب می‌شود.وی که هنگام گفت‌وگو با همشهری در منطقه مورد نظر حضور داشت و حاصل مشاهدات عینی خود را با خبرنگار ما در میان می‌گذاشت، در ادامه گفت: عرض جاده‌ای که عملیات مقدماتی برای انتقال گاز در آن آغاز شده از 25 تا 90 متر متغیر است و رهاکردن خاک‌های مازاد عملیات اجرایی در حاشیه جاده و در مسیل‌ها باعث تخریب مضاعف منطقه جنگلی شده است.

به گفته ایزدی، عملیات اجرایی در3.5 کیلومتر ابتدای جاده در دست احداث و 5/3 کیلومتر انتهای آن، نشان می‌دهد که قرار است کل مسیر 25 کیلومتری که از میان جنگل‌های انبوه و کهنسال بلوط عبور می‌کند برای لوله‌گذاری تخریب شود.

این درحالی است که 18 کیلومتر مسافت مابین 2 بخش تخریب شده در ارتفاعات گردنه میمند واقع شده و از نظر تنوع گیاهی و پوشش جنگلی در کل رویشگاه‌های زاگرس بی‌نظیر است.

وی با اشاره به اینکه عملیات اجرایی مربوط به انتقال لوله گاز از یک ماه‌ونیم قبل مجددا آغاز شده است، تصریح کرد: براساس مجوز کمیته ملی ارزیابی زیست‌محیطی عرض مسیر مذکور به 15متر افزایش یافته که با احتساب این عرض و درصورت اجرای عملیات لوله‌گذاری، 270 هزار مترمربع از جنگل‌های ناحیه زاگرسی به کلی نابود می‌شود.

اما اگر عملیات جاده‌سازی‌ فعلی در همان مسیر جنگل‌های قلع و قمع شده سال قبل ادامه پیدا کند پوشش گیاهی یک میلیون و 300هزار متر مربع از انبوه‌ترین جنگل‌های منحصر به‌فرد کشور قربانی خواهد شد که علاوه بر هزاران بلوط کهنسال، گونه‌های دیگری از جمله کهکم، ارژن و بادام را هم شامل می‌شود.

پیمایش کامل تنگ سه جک

خرداد ماه 1389

تصاویر..

سلام

خیلی وقت بود که حسابی گرفتار بودم و وقت چندانی برای به روز رسوندن وبلاگ نداشتم البته یه مقدار تنبلی هم بهش اضافه کنید. به هر حال تو این مدت برنامه های زیادی رو اجرا کردم که به مرور گزارش اونها را می گذارم.

یکی از برنامه های بسیار جالبی که در نوع خودش دارای ارزش بالایی بود اکتشاف و پیمایش تنگ سه جک(Seh Jek) در استان فارس بود. این برنامه توسط گروه کوهنوردی طبیعت دوست شیراز برای اولین بار اجرا شد.

در سال 1382 یک تیم از گروه مذکور برنامه شناسایی تنگ سه جک را از بالای تنگ به انجام رساندند ولی پیمایش این تنگ در اواخر خرداد 88 انجام گرفت.

در نظر داریم تا اواسط خرداد امسال دوباره این برنامه را تکرار کنیم.

این تنگ به معنای واقعی خیلی تنگه و ارتفاع دیواره های اطراف آن گاهی به 250 متر هم می رسه.به خاطر عمیق بودن این تنگ, نور خورشید به سختی به ته تنگ می رسه و به همین خاطر آب درون آن بسیار سرد است. آب درون این تنگ به صورت فصلی جریان داشته ولی به دلیل سنگی بودن ساختار آن،  آب درون حوضچه ها , گودال ها و کانال ها همواره وجود دارد.

پیمایش این تنگ به صورت کاملا فنی هست و بعضاً فرودهایی با ارتفاع بیش از 40 متر نیز بایستی انجام شود و انتهای همه فرودها به حوضچه های آب سرد ختم می شود.

گزارش کامل این برنامه را به زودی با عکس های جدید در وبلاگ میزارم.

عکس های بیشتر را در ادامه مطلب ببینید.

قله ماکالو پس از تلاشهای فراوان برای اولین بار صعود زمستانی شد و شمار قله های بالاتر از ٨٠٠٠ متر که در زمستان صعود شده اند به ٩ قله رسید.

این صعود توسط دو کوهنورد قوی بنام های سیمون مورو ایتالیایی و دنیس اوروبکو قزاقی در تاریخ  ٩ فوریه ٢٠٠٩  (٢١ بهمن ١٣٨٧)  در ساعت ١٣:۵٣ دقیقه به وقت محلی انجام پذیرفت.

در ساعت ۶ صبح از کمپ آخر به ارتفاع ٧٧٠٠ متر در یک هوای سرد که با وزش بادهای شدیدی همراه بود صعود خود را شروع کردند و نهایتا توانستند تا پس از ٨ ساعت تلاش طاقت فرسا به قله برسند.

این دو نفر در تاریخ ١۶ ژانویه (٢٧ دیماه)  وارد بیس کمپ شدند و عملاً برنامه آنها در این تاریخ آغاز گردید.

تلاش این دو کوهنورد علاوه بر صعود زمستانی بودن آن، از این جهت که بدون استفاده از کپسول اکسیژن و شرپاهای ارتفاع  و تنها با بکارگیری چند حلقه طناب ثابت انجام پذیرفت حائز اهمیت میباشد.

 ماکالو با ارتفاع ٨۴۶٣ متر پنجمین قله بلند جهان است که در ٢٢ کیلومتری شرق اورست قرار دارد و در مرز بین چین و نپال جای گرفته است.

این کوه به شکل یک هرم چهار وجهی میباشد و بنام هیولای سیاه هم خوانده میشود.

اولین تلاش برای صعود زمستانی به این قله در ٢٧ ژانویه ٢٠٠۶ صورت گرفت که با ناپدید شدن اعضاء، ناموفق باقی ماند.

 به دلیل شیبهای بسیار تند و تیغه های کاردی شکل، ماکالو یکی از ٨٠٠٠ متری های بسیار سخت برای صعود میباشد.

این قله در بهار سال ١٣٨٠ توسط  تیم ملی کوهنوردی ایران صعود شده است.

سیمون مورو  Simone Moro

متولد ٢٧ اکتبر ١٩۶٧، کوهنوردی را از ١٣ سالگی شروع کرده و تا کنون چندین قله بالاتر از ٨٠٠٠ متر را بدون اکسیژن صعود کرده است اما هنوز موفق به صعود هر ١۴ قله بالاتر از ٨٠٠٠ متر نشده است.

از اهداف او صعود زمستانی به تمامی قلل ٨٠٠٠ متری است.

در سال ١٩٩٢ نخستین صعود هیمالیایی خود را با صعود به قله اورست تجربه کرد.سال بعد نخستین صعود زمستانی به قله آکونکاگوا که بلندترین قله در امریکای جنوبی (بلندترین قله آتشفشانی در دنیا ) به ارتفاع ۶٩۶٠ متر را انجام داد.

در این سال (١٩٩٣) به ماکالو و  Cerro Mirrador نیز صعود کرد.

سال ١٩٩۴ صعود به قله های شیشاپانگما و لوتسه

سال ١٩٩۵ کانچن چونگا

سال ١٩٩۶  دائولاگیری ، شیشاپانگما و Fitz Roy

سال ١٩٩٧ لوتسه و در همین سال صعود زمستانی به آناپورنا از مسیر جنوبی

سال ١٩٩٨ مجدداً اورست

سال ٢٠٠٠  لنین، کورژنفسکایا، کومونیزم ، خانتانگری و مجدداً اورست

سال ٢٠٠١ صعود زمستانی به دیواره ماربل و صعود به قلل اورست و لوتسه

سال ٢٠٠٢  چوآیو و اورست

سال ٢٠٠٣ صعود به قلل برودپیک، البروس، کلیمانجارو و وینسن

سال ٢٠٠۴ Baruntse

سال ٢٠٠۵ Batura   و   Batuokshi، در این سال نخستین صعود زمستانی به شیشاپانگما را انجام داد

سال ٢٠٠۶ صعود زمستانی به برودپیک  و تراورس جنوب - شمال اورست را به صورت انفرادی انجام داد

دنیس اوروبکو Denis Urobko

در ٢٩ جولای ١٩٧٣ متولد و در شهر آلماآتای قزاقستان زندگی میکند. او افسر شاغل در تیم ورزشی ارتش قزاقستان است.

در زمستان گذشته اوروبکو به همراه تیم قزاقی(ارتش) تلاش برای صعود به این قله را انجام داد اما موفقیت آمیز نبود.

دنیس توانسته تا جایزه پلنگ برفی را به علت صعود به ۵ قله بالاتر از ٧٠٠٠ متر در کمتر از ۴٢ روز نصیب خود کند.

 اوروبکو به عنوان کوهنورد جنگجو معروف است در کارنامه خود صعود به ١٣ قله بالاتر از ٨٠٠٠ متر را دارد و نیز توانسته است در سال ٢٠٠۵ مسیری جدیدی را در برودپیک باز کند.

http://www.mounteverest.net

http://simonemoro.blogspot.com

http://www.old.risk.ru

http://lasportiva.com